Latemar, bivacco Rigatti

Sposoby na spanie w Dolomitach
Noclegi

...i już tylko zostawić zmęczenie gwiazdom  
i dać się ukołysać szumem wiatru... 

Wybierając się w Dolomity warto zawczasu pomyśleć, jaki rodzaj noclegu spełni nasze oczekiwania co do odpoczynku po ciężkim dniu wędrówek i wspinaczek. Czy będzie to luksus kwatery czy też praktyczność i wygoda schroniska? A może wystarczą kawałek placu pod namiot na kempingu albo spartańskie warunki bezobsługowych chatek czy bivacco?

Najczęściej wybór preferencji co do rodzaju noclegu dyktuje zasobność portfela lub też zwykłe „wygodnictwo”. Jednak warto też zwrócić uwagę na to, że wygodna kwatera czy kemping wymusza każdorazowy, codzienny powrót w nisko położone doliny co jest często niepraktyczne, zwłaszcza jeśli pokonanie danej trasy wymaga więcej niż jednego dnia. Przejście niektórych ferrat w ogóle nie ma racji bytu, jeśli chciałoby się codziennie tracić duże wysokości aby schodzić na nocleg. Warto wtedy rozważyć opcję spania w schroniskach co jest zarazem i wygodne i praktyczne.

Poniżej przedstawiamy różne propozycje noclegowe, z jakich można skorzystać w Dolomitach.

Nocleg w namiocie poza kempingiem

W wielu miejscach Dolomitów tolerowane jest spanie w namiocie na łonie przyrody i nie ma z tym problemów pod warunkiem, że będzie się to robiło z „wyczuciem” oraz przestrzegało poniższych zasad:

Wyjeżdżając pierwszy raz w Dolomity mieliśmy obawy co do znajdywania miejsc na namiot, ale w miarę upływu czasu pobytu wyzbyliśmy się ich. Przy odrobinie inwencji, wyobraźni i doświadczenia, można znaleźć bardzo wiele dogodnych i przyjemnych miejsc na nocleg, które nie narażą nas na mandat. Myśmy na przykład dodatkowo szukali takich miejsc, w pobliżu których będzie jakiś strumyk z wodą do picia i umycia się. Choć w każdym rejonie byliśmy po raz pierwszy i nie mieliśmy konkretnych informacji co do fajnych miejsc, to nie było większych problemów ze znajdywaniem takich na miarę naszych oczekiwań (przydaje się tutaj dobra mapa i umiejętność jej „czytania”).

Nocleg w samochodzie

Osoby posiadające duże auto mogą skusić się na nocleg w samochodzie zaparkowanym na parkingu lub w innym odpowiednim miejscu. Takie spanie pod wieloma względami jest bardzo praktyczne, lecz żeby nie narazić się na kłopoty warto zwrócić uwagę na poniższe zalecenia.

Nocleg w bivacco

Wysoko w górach, przeważnie przy długich lub trudnych via ferratach, można spotkać kapsuły biwakowe, zwane bivacco. Wszystkie te budki są zaznaczone na mapach i można z nich bezpłatnie korzystać. Ustawiane są one po to, aby można było w nich przeczekać noc czy załamanie pogody lub skorzystać, gdy z jakichś powodów nie możemy kontynuować wycieczki. Przeważnie są to czerwone blaszaki ustawione niedaleko szlaku. Bywa też, że na bivacco są adaptowane drewniane pomieszczenia wykonane w czasie I Wojny Światowej. Niektóre z nich mają naprawdę niesamowity klimat, a nocleg w takim miejscu to niezapomniane przeżycie.

Wewnątrz takich kapsuł znajdują się prycze do spania (zazwyczaj 9), koce, stolik, krzesła, a często też niepsujące się jedzenie, świeczki, środki opatrunkowe, itp. przydatne rzeczy. Jeśli nie ma takiej potrzeby, to nie należy zużywać produktów (nie psujących się) pozostawionych w bivacco, gdyż ktoś inny może potrzebować ich o wiele bardziej niż my (np. w zimie). Jeśli już korzystamy z tych rzeczy, to wypada zostawić coś w zamian. Ze wszystkich bivacco, jakie widzieliśmy, tylko jeden był w opłakanym stanie, a w innym brakowało kilku prycz, pozostałe naprawdę zdumiewały nas porządkiem i wyposażeniem, co dobrze świadczy o turystach korzystających z tych miejsc. W pobliżu bivacco zazwyczaj bywa woda, ale czasami trafia się na takie, gdzie jest z nią problem lub trzeba ją wytapiać z płatów śniegu leżących w pobliżu. Warto wiedzieć, że bivacco są stosunkowo ciasne i przy komplecie osób może być mało przyjemnie w nich nocować. Autorzy przewodników podają, że w sezonie te popularniejsze z nich bywają zapełnione i mogą być problemy z miejscem do spania.

Zasadniczo przyjmuje się, że bivacco służą do noclegów w przypadkach awaryjnych, gdy z jakichś powodów nie możemy kontynuować wędrówki lub zejść na dół (np. załamanie pogody). Dlatego też nie powinno się z zasady nadużywać tej formy noclegu aby Ci, którzy naprawdę będą potrzebowali schronienia, mogli tam znaleźć miejsce. Szczególnie dotyczy to kapsuł znajdujących się przy bardzo popularnych ferratach, z łatwym dostępem do dolin i w okresie pełni sezonu urlopowego, gdy po Dolomitach chodzi dużo turystów. W takich sytuacjach celowe planowanie noclegu w bivacco będzie źle widziane przez innych turystów. Wyjątkiem są kapsuły położone w miejscach trudnodostępnych i odległych od siedzib ludzkich – tu z racji lokalizacji zastępują one schronisko. Taką rolę spełnia np. bivacco Comici znajdujące się między ferratami Vandeli i Minazio w grupie Sorapiss czy Bonvecchio na trasie ferraty Costanzi w Dolomitach Branta.

W serwisie www.rifugi-bivacchi.com można zapoznać się z rozmieszczeniem większości bivacco oraz schronisk w poszczególnych grupach Dolomitów (oraz innych obszarach górskich Italii). Każda kapsuła została tu krótko opisana z zamieszczeniem takich informacji jak: ilość łóżek, wysokość na jakiej jest położona, szlaki dojścia itp. Dodatkowo wstawiono też małe zdjęcie pokazujące wygląd. Serwis dostępny jest również w j. angielskim.

Nocleg w chatce

Chatki można spotkać na dużych halach, na których prowadzi się lub kiedyś prowadziło wypas bydła. Łąki te na mapach są zaznaczone jako „Malga”. Oczywiście tylko na niektórych halach są chatki udostępnione dla turystów. Przeważnie znajdują się one stosunkowo daleko od siedzib ludzkich i przy mało popularnych szlakach (chociaż zdarzają się wyjątki). W pobliżu takiego domku zawsze znajduje się (poza pięknym otoczeniem) strumień lub doprowadzenie pitnej, bieżącej wody, zaś wewnątrz stół, krzesła, jakieś szafki (w nich np.: jedzenie, świece, gry na nudne deszczowe wieczory itp.), piec lub kominek, a na pięterku lub oddzielnym pomieszczeniu sporo miejsca do spania na materacach lub wygodnych pryczach. Czasami są to na tyle zadbane chatki, że w oknach mają firanki i zasłony, a w szafkach naczynia.

Nocleg w takim miejscu jest bezpłatny, bo chatki utrzymywane są przez gminy specjalnie dla turystów. Większość z nich jest otwarta, choć zdarza się, że niektóre z nich (zwłaszcza te łatwo dostępne) mogą być zamknięte (choć kiedyś były otwarte). Chatki nie mają stałego gospodarza i stanowią niesamowity luksus dla turysty chcącego wygodnie przenocować w odosobnieniu. Takie domki są świetnym rozwiązaniem na przeczekanie deszczowych dni. Wiele takich chatek można spotkać np. w grupie Marmolady (w jej zachodniej, mniej popularnej części) oraz w rejonie Dolomiti delle Pale di San Martino (w miejscach mniej popularnych turystycznie).

Nocleg na kempingu

Turyści przyjeżdżające w Dolomity najczęściej korzystają z kempingów ze względu na stosunkowo niski koszt pobytu oraz wygodę i praktyczność. Jednak taka forma noclegu posiada również wady – codziennie rano trzeba pokonywać znaczne przewyższenia aby dostać się w okolice początku ferrat, co pociąga za sobą stratę czasu i sił. W pełni sezonu urlopowego Włochów (w przybliżeniu od 20 lipca do 20 sierpnia) większość popularnych kempingów jest przepełniona – trudno wtedy o dobry wypoczynek, a czasami nawet o wolne miejsce pod namiot (warto mieć wtedy wcześniejszą rezerwację).

Cena za noc, w zależności od miejsca i standardu, wynosi około 7-13 euro za osobę dorosłą plus kilka euro za namiot i samochód, co w sumie daje realną cenę noclegu ok. 12-20 euro za osobę. W sezonie urlopowym Włochów koszt noclegu jest wyższy niż w pozostałych okresach.

Najbardziej znane i chętnie odwiedzane przez rodaków kempingi znajdują się w miejscowościach:

Nocleg w schronisku

Gęsta sieć schronisk w Dolomitach i ich korzystne usytuowanie w pobliżu najciekawszych ferrat sprawia, że jest to atrakcyjny sposób noclegu dla każdego, kto ceni wygodę i komfort. Warto rozważyć takie spanie zwłaszcza, że dla członków Alpenverein przysługuje 50% zniżki – wtedy opłata jest podobna, jak za spanie na kempingu.

Schroniska w Dolomitach (po włosku Rifugio) różnią się nieco od tych z polskich gór – przede wszystkim wyższym standardem oraz gościnnością. Polskiego turystę mogą dziwić zakazy spożywania własnego jedzenia czy nakazy płacenia kilku euro za siedzenie przy stoliku bez zamawiania czegoś z menu – cóż, takie zasady są bardzo powszechne w alpejskich schroniskach i nie należy się tym zrażać. Wiele trudno dostępnych i wysoko położonych schronisk posiada prawdziwie górską atmosferę. Można w nich spędzić niezapomniany wieczór (niejednokrotnie w międzynarodowym towarzystwie), a pobyt tam może stanowić atrakcję samą w sobie.

Poniżej podajemy zasady funkcjonowania oraz nieco odmienne od polskich zwyczaje panujące w alpejskich schroniskach, które warto znać i przestrzegać aby obsługa czy inni turyści nie zwracali nam uwagi ze względu na nasze niestosowne zachowanie.

Na oficjalnej stronie internetowej (również w języku angielskim) dotyczącej schronisk CAI – Rifugi e bivacchi d'Italia (Schroniska i bivacco we Włoszech) można znaleźć mnóstwo cennych informacji dotyczących włoskich schronisk (nie tylko tych w Dolomitach). Wystarczy skorzystać z wyszukiwarki i wskazać interesujący nas obszar Italii aby dowiedzieć się, jakie schroniska i bivacco znajdują się w danej grupie Dolomitów, obejrzeć ich zdjęcia, zapoznać się ze standardem wygód wybranego schroniska (prysznic, ciepła woda, ilość łóżek, pomieszczenia zimowe itp.), uzyskać numer telefonu w celu wcześniejszej rezerwacji, itp. Witryna zawiera również inne informacje, takie jak regulamin schronisk CAI, ich historię, linki do różnych organizacji alpejskich i inne.

W poniższej tabeli zamieszczone zostały ceny schronisk CAI obowiązujące w 2018 roku. (zaczerpnięte z witryny Club Alpino Italiano).

Wyszczególnienie Cena według kategorii schroniska
(w euro)
Kategoria schroniska A/B C D E
Noclegi
Łóżko z materacem i kocem 12,00 24,00 13,00 26,00 14,00 28,00 16,00 32,00
Łóżko z materacem i kocem
w pokoju 4-ro osobowym i mniejszym
14,00 28,00 15,00 30,00 16,00 32,00 18,00 36,00
Nocleg zastępczy (w razie nagłej potrzeby) 3,00 6,00 5,00 10,00 5,00 10,00
Jedzenie i picie
Woda mineralna 0,5 litra 1,20 1,70 1,50 2,00 1,50 2,00 1,80 2,30
Woda mineralna 1,5 litra 2,20 2,70 2,50 3,00 2,50 3,00 2,80 3,30
Kompletny posiłek o wartości powyżej 15 euro na osobę (bez napoju) 10% zniżki 10% zniżki 10% zniżki 10% zniżki
Półpensja (kolacja + śniadanie) 25% zniżki 25% zniżki 25% zniżki 25% zniżki
  – ceny dla członków organizacji alpejskich, takich jak np. Alpenverein,
  – ceny dla osób niezrzeszonych.

Kategoria danego schroniska CAI zależy od jego położenia, wysokości n.p.m., trudności dojścia itp. Kategoria "A" oznacza schroniska bardzo łatwo dostępne, np. samochodem lub kolejką linową, natomiast kategoria "E" oznacza wysoko położone schroniska górskie, trudno dostępne i o długiej drodze dojścia

UWAGA: Młodzież do 25 roku życia, będąca członkiem organizacji alpejskich, takich jak np. Alpenverein, płaci 50% ceny podanej dla osoby zrzeszonej w Alpenverein.

Przykładowe miejsca noclegowe

Poniżej zamieszczamy niektóre z miejsc noclegowych, które poznaliśmy i sprawdziliśmy w czasie naszego pobytu w Dolomitach.

Popera-Undici

 
 

 

Tofany

Cristallo

Sorapiss

Civetta

Moiazza

Pale di San Martino część południowo-wschodnia

Pale di San Martino część zachodnia